Άλλο ένα ευσεβές τέκνο της αγιοτόκου Μικρασίας τιμάει η Εκκλησία μας στις 27 του μηνός Ιουλίου.

Ο Παντολέων –το αρχικό του όνομα-, γιός του Ευστοργίου και της Ευβούλης, γεννήθηκε στα τέλη του 3ου αι. στη Νικομήδεια της Βιθυνίας. Οι αριστοκράτες γονείς του φρόντισαν ο υιός των να λάβει την κατάλληλη της τάξεώς του αγωγή. Συγχρόνως, όμως, φρόντισαν και για την γενικότερη μόρφωσή του, την ψυχική και ηθική του καλλιέργεια. Η μητέρα του μάλιστα, πιστή Χριστιανή, έτρεφε τον μικρό Παντολέοντα με τα διδάγματα των Γραφών, που η τρυφερή του ψυχή ρουφούσε σαν το μέλι.

Ο νέος, κατ’ επιθυμία του πατρός του, σπούδασε ιατρός, όπως συνηθιζόταν στους κύκλους των ευπόρων αριστοκρατών της εποχής του, και η καριέρα του προοιωνιζόταν λαμπρή, καθότι μαθήτευσε κοντά στον Ευφρόσυνο, τον ξακουστό ιατρό της Νικομηδείας και προσωπικό ιατρό του αυτοκράτορος Διοκλητιανού. Προοριζόταν, μάλιστα, να τον διαδεχθεί στη θέση αυτή, διότι ήταν ο καλύτερος μαθητής του και είχε κερδίσει, παράλληλα, την εύνοια του Διοκλητιανού, που τον είχε γνωρίσει στο παλάτι του μέσω του Ευφροσύνου, και είχε εκτιμήσει ιδιαιτέρως την ευφυΐα, τη σύνεση και, ασφαλώς, τις ιατρικές του γνώσεις.

Ο νεαρός Παντολέων, όπως και άλλοι νέοι στην ηλικία του, αντιμετώπισε και αυτός το δίλημμα· να ακολουθήσει τη λαμπρή καριέρα που ανοιγόταν εμπρός του, σεβόμενος την επιθυμία του πατρός του ή να ακολουθήσει την επιθυμία της ψυχής του, να διακονήσει τους πονεμένους αδελφούς του από το περίσσευμα της καρδίας του, ακολουθώντας τα διδάγματα της μητρός του;

Γνώριζε, ασφαλώς, ο ευφυής Παντολέων ότι ο πρώτος δρόμος θα του εξασφάλιζε τιμές και δόξες, λόγω των φυσικών του ταλάντων και των γνωριμιών του, εφόσον, όμως, παρέμενε πιστός στη θρησκεία των ειδώλων, που ακολουθούσε και ο πατέρας του. Ο δεύτερος δρόμος, της καρδίας του, όπως του υπαγόρευε η μητέρα του από τον ουρανό, όπου πλέον βρισκόταν, το μόνο που του εγγυόταν ήταν βασάνους και μαρτύρια, σαν και αυτά που υπέφεραν τότε οι χριστιανοί στη Νικομήδεια από τον σκληρό διώκτη των Διοκλητιανό και τα πειθήνια όργανά του.

Ο νέος προέκρινε, τελικά, τη δεύτερη οδό, ίσως διότι το εξ ουρανού μήνυμα της μητρός του μίλησε δυνατότερα στην καθαρή και ευαίσθητη ψυχή του. Δεν ήταν, όμως, μόνον η προσευχή της ευλογημένης Ευβούλης που τον επηρέασε, αλλά και το γεγονός ότι, την κρίσιμη αυτή στιγμή της καθοριστικής αποφάσεως για τη μελλοντική του πορεία, ο αγαθός Θεός έστειλε κοντά του τα κατάλληλα πρόσωπα, τους τρεις ιερείς και διδασκάλους της Νικομηδείας, Ερμόλαο, Έρμιππο και Ερμοκράτη.

Κοντά στους νέους του διδασκάλους γνώρισε σε βάθος τη χριστιανική διδασκαλία και ξεκαθάρισε πλέον μέσα του οριστικά ότι αυτό που του ταίριαζε πραγματικά δεν ήταν ο εύκολος φιλήδονος, φιλοχρήματος και φιλόδοξος βίος, αλλά ο τραχύς φιλάρετος, φιλόχριστος και φιλεύσπλαγχνος δρόμος της αρετής.

Έτσι, την ώρα που τα ανάκτορα ήταν έτοιμα να δεχθούν τον τρανό Παντολέοντα ως ιατρό, ο ταπεινός νέος ετοιμάστηκε να δηχθεί το βάπτισμα ως ιαματικό λουτρό σωτηρίας και, ενισχυμένος από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος που ενεδύθηκε, ήταν πλέον πανέτοιμος να ομολογήσει Χριστό.

Πράγματι, οι πρώην «φίλοι» του δεν άντεξαν τη μεταστροφή αυτήν του Παντο-λέοντος σε Παντ-ελεήμονα και τον έσυραν με μίσος και φθόνο στον αυτοκράτορα, διότι εκείνος ο ανάργυρος έγινε η αιτία να χάσουν εκείνοι τις παχυλές αμοιβές τους και παράλληλα να αποκαλυφθεί η αδυναμία των δικών τους ειδωλοθεών, εφόσον εκείνοι δεν μπορούσαν να θεραπεύουν στο όνομά τους. Ο Παντελεήμων, αντιθέτως, ενεργούσε θαυμαστά σημεία στο όνομα του μόνου αληθινού Θεού!

Τα πάνδεινα τράβηξε ο μαρτυρικός Παντελεήμων από τους ανηλεείς διώκτες του Χριστού για την αγάπη Του. Κατέκαυσαν το σώμα του, τον έριξαν σε πύρινο καζάνι, τον έσυραν στη θάλασσα, για να τον πνίξουν. Απ’ όλα, όμως, διασώθηκε με την προσευχή και τη θεία ενδυνάμωση, μέχρις ότου έλαβε τον σωτήριο στέφανο δι’ αποκεφαλισμού. Όσο περισσότερο τον βασάνιζαν οι ταλαίπωροι βασανιστές του, τόσο περισσότεροι άνθρωποι ομολογούσαν τον Χριστό, βλέποντας τις σωτήριες επεμβάσεις του Κυρίου, για χάρη του σεβαστού Του μάρτυρος.

Η περίπτωση του μεγαλομάρτυρος του Χριστού Παντελεήμονος έχει πολλά να μας διδάξει. Πρώτον, ότι έρχεται κάποια στιγμή στη ζωή του κάθε ανθρώπου, που οφείλει να ξεκαθαρίσει μέσα του με ποιον θέλει να είναι· με τον Χριστό ή με τον χρυσό. Στην απόφαση αυτή κρίσιμο ρόλο παίζει η προαίρεσή του αλλά και η σωστή καθοδήγηση από το περιβάλλον του, κυρίως το οικογενειακό. Δεύτερον, ότι δεν χρειάζεται να θυσιάσει κανείς την επιστήμη του, για να αφιερωθεί στον Χριστό. Χρειάζεται, απλώς, να θέσει την επιστήμη του στη διακονία του Θεού και της Εκκλησίας Του, όπως έκανε ο ανάργυρος ιατρός Παντελεήμων, ο οποίος, υπηρετώντας την κοινότητα των αδελφών του, τρεφόταν από εκείνους, πολλαπλασιάζοντας, συγχρόνως, με τη χάρη του Θεού, τις δικές του χάρες. Τρίτο και σπουδαιότερο, ότι ο φόβος και η αγάπη του Θεού είναι ανάγκη, τελικά, να επισκιάσουν τον φόβο και τη σαγήνη των ανθρώπων.

Χρειάζεται, επομένως, να ανοίξουμε τα μάτια της ψυχής μας και να φωτιστούμε από το φως το αληθινό, που καταυγάζει κάθε άνθρωπο ερχόμενο στον κόσμο. Χρειάζεται, επίσης, να διδαχθούμε και εμείς από τα μαρτύρια των Αγίων μας και μάλιστα του αγλαού μάρτυρος Παντελεήμονος ποιος είναι ο αληθινός Θεός της αγάπης και να τον ακολουθήσουμε πιστά, απαγκιστρωνόμενοι από τους ψευδοθεούς και τους ειδωλομανείς των ημερών μας. Αυτοί οι τελευταίοι, μάλιστα, ενώ πολλά υπόσχονται, αποδεικνύονται διαρκώς κατώτεροι των προσδοκιών μας, ενώ ο αγαθός και ταπεινός Θεός της αγάπης, χωρίς να διαφημίζεται, σκορπίζει, διά των Αγίων Του, τις σωτήριες ενέργειές Του σε όσους έχουν την ταπείνωση να τον δουν και να τον δεχθούν άδολα.

Αυτός είναι ο μόνος ελεήμων και μάλιστα Παντελεήμων, ο μόνος δυνατός και μάλιστα Παντοδύναμος, ο μόνος Σωτήρας και ιατρός των ψυχών και των σωμάτων. Αυτόν ας εκδυσωπούμε τώρα και πάντοτε, διά πρεσβειών του τιμωμένου αγίου μάρτυρος Παντελεήμονος, να μας χαρίζει πλούσια τη χάρη και αμέτρητο το έλεός Του υπέρ και της δικής μας σωτηρίου ιάσεως. Αμήν!

Σοφία Μπεκρή (φιλόλογος – θεολόγος)